2015 جىلعى 30 قاڭتار, استانا قالاسى
كەمەلەردەگى قىزمەت جارعىسىن بەكىتۋ تۋرالى
جاڭا «ىشكى سۋ كولىگى تۋرالى» 2004 جىلعى 6 شىلدەدەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى 9-بابى 1-تارماعىنىڭ 26-24) تارماقشاسىنا سايكەس بۇيىرامىن:
1. قوسا بەرiلىپ وتىرعان كەمەلەردەگى قىزمەت جارعىسى بەكiتiلسiن.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ كولىك كوميتەتى ء(ا.ا.اساۆباەۆ):
1) وسى بۇيرىقتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن مەملەكەتتىك تىركەلۋىن;
2) وسى بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلگەننەن كەيىن, بۇيرىقتىڭ كوشىرمەسىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن ىشىندە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ رەسپۋبليكالىق قۇقىقتىق اقپارات ورتالىعى» شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ قۇقىعىنداعى «ادىلەت» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنىنىڭ اقپاراتتىق-قۇقىقتىق جۇيەسىنە رەسمي جاريالاۋعا جىبەرۋدى;
3) وسى بۇيرىقتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ ينتەرنەت-رەسۋرسىندا جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ينترانەت-پورتالىندا ورنالاستىرىلۋىن;
4) وسى بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادiلەت مينيسترلiگiندە مەملەكەتتiك تiركەلگەننەن كەيiن ون جۇمىس كۇنى iشiندە وسى بۇيرىقتىڭ 2-تارماعىنىڭ 1), 2) جانە 3) تارماقشالارىندا كوزدەلگەن ءىس-شارالار تۋرالى مالiمەتتەردi قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلiگiنiڭ زاڭ دەپارتامەنتiنە ۇسىنۋدى قامتاماسىز ەتسiن.
3. وسى بۇيرىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ج.م. قاسىمبەككە جۇكتەلسىن.
4. وسى بۇيرىق العاشقى رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى ءا.يسەكەشەۆ.
«كەلىسىلدى»:
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى
____________ ت.ق.دۇيسەنوۆا
2015 جىلعى 13 اقپان
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترىنىڭ
2015 جىلعى 30 قاڭتارداعى №74 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن
كەمەلەردەگى قىزمەت جارعىسى
1. جالپى ەرەجەلەر
1. وسى كەمەلەردەگى قىزمەت جارعىسى (بۇدان ءارى - جارعى) «ىشكى سۋ كولىگى تۋرالى» 2004 جىلعى 6 شىلدەدەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ (بۇدان ءارى - زاڭ) 9-بابى 1-تارماعىنىڭ 26-24) تارماقشاسىنا سايكەس ازىرلەندى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ىشكى سۋلارىندا جۇزەتىن كەمەلەردەگى قىزمەتتى ۇيىمداستىرۋدىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىن ايقىندايدى.
2. وسى جارعىنىڭ تالاپتارى ولار كەمەدە بولعان كەزدە دە, سول سياقتى ولاردىڭ جاعادا قىزمەتتىك فۋنكتسيالارىن ورىنداعان كەزىندە دە كەمە ەكيپاجى مۇشەلەرىمەن, سونداي-اق كەمەدە ۋاقىتشا بولاتىن جانە وندا قىزمەتتىك فۋنكتسيالار مەن جۇمىستار ورىندايتىن باسقا ادامدارمەن ساقتالىنادى.
3. كەمە ەكيپاجىنىڭ بارلىق مۇشەلەرى كەمەگە كاپيتاننىڭ جازباشا كەلىسىمىمەن تاعايىندالادى.
4. ەكيپاج مۇشەلەرىنىڭ وسى جارعىعا كىرمەگەن لاۋازىمدىق فۋنكتسيالارى كەمە كاپيتانىنىڭ كەلىسىمى بويىنشا كەمە يەسىنىڭ لاۋازىمدىق نۇسقاۋلىقتارىمەن بەلگىلەنەدى.
5. ەكيپاجدىڭ ەڭبەگىن قولدانىستاعى ەڭبەك زاڭناماسىنا, زاڭعا جانە وسى جارعىعا سايكەس كەمە كاپيتانى ۇيىمداستىرادى.
6. بارلىق ەكيپاج مۇشەلەرىنىڭ, سونداي-اق جولاۋشىلار رەتىندە كەمەدە ۋاقىتشا بولاتىن ادامداردىڭ فۋنكتسيالارىن بەلگىلەيتىن كەمە كەستەلەرى كەمەلەردەگى قىزمەتتى ۇيىمداستىرۋدىڭ نەگىزى بولىپ تابىلادى.
2. كەمە ەكيپاجى
7. كەمە ەكيپاجىنىڭ مۇشەلەرى ءتيىس:
1) سۋ كولىگى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ابىرويى مەن نامىسىن ساقتاۋعا;
2) كوممەرتسيالىق قۇپيانى ساقتاۋعا;
3) مەملەكەتتىك مەنشىكتى ساقتاۋعا;
4) قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭدارىنىڭ, وسى جارعىنىڭ, بۇيرىقتاردىڭ, قاعيدالار مەن نۇسقاۋلىقتاردىڭ تالاپتارىن ورىنداۋعا;
5) تۇراقتا جانە ءجۇرۋ كەزىندە ۆاحتادا بولۋعا جانە اتقاراتىن قىزمەتىنە سايكەس كەمە جۇمىستارىن ورىنداۋعا;
6) سىپايى, ءتارتىپتى بولۋعا, لاۋازىمى بويىنشا ۇلكەندەردىڭ نۇسقاۋلارىن جەدەل جانە ءدال ورىنداۋعا;
7) ءوزىنىڭ فۋنكتسيالارىن بىلۋگە, ادال جانە ىنتامەن ورىنداۋعا, ماتەريالداردى ۇنەمشىلدىكپەن جۇمساۋعا, كەمە مۇلكىنە ۇقىپتى قاراۋعا, وندىرىستىك جوسپارلار مەن رەيستىك تاپسىرمالاردى ورىنداۋعا بەلسەنە قاتىسۋعا;
8) كەمەنىڭ قۇرىلىمىن, ءوزىنىڭ ماماندىعىن, ونى مەڭگەرۋدى جانە ولارعا قاتىستى تەرميندەردى بىلۋگە;
9) وزدەرىنىڭ كاسىبي بىلىمدەرىن ۇدايى جەتىلدىرىپ وتىرۋعا;
10) ءوزىنىڭ مەڭگەرۋىندەگى جۇمىستى جارامدى كۇيدە ۇستاۋعا جانە ونى ۇزدىكسىز قامتاماسىز ەتۋگە;
11) ەڭبەك قاۋiپسiزدiگi جانە ەڭبەكتi قورعاۋ, ءورت قاۋىپسىزدىگى ەرەجەلەرىنىڭ جانە سانيتارلىق ەرەجەلەردىڭ تالاپتارىن بىلۋگە جانە قاتاڭ ساقتاۋعا;
12) دابىل بويىنشا ءوزىنىڭ فۋنكتسيالارىن بىلۋگە جانە ءدال ورىنداۋعا, اۆاريالىق-قۇتقارۋ جانە ورتكە قارسى م ۇلىكتى, قۇرال-سايماندارمەن, جەكە جانە ۇجىمدىق قۇتقارۋ قۇرالدارىن پايدالانا الۋعا جانە ولاردىڭ ورنالاستىرىلعان جەرلەرىن, اپات سيگنالدارىن بىلۋگە, ىشكى بايلانىس جانە دابىلدار بويىنشا سيگنال بەرۋ جۇيەلەرىن پايدالانۋعا;
13) تازا جانە ۇقىپتى كيىنۋگە, نىساندى كيىممەن ءجۇرۋ ەرەجەسىن ساقتاۋعا;
14) كەمەدە تازالىق پەن ءتارتىپتى ساقتاۋعا;
15) لاستانۋىنا جول بەرمەي, تابيعي ورتانى قورعاۋعا.
8. ەكيپاجدىڭ ءاربىر مۇشەسى كەمەنىڭ قاۋىپسىزدىگى تۋرالى قامقورلىق جاساۋعا ءتيىس جانە كەمەگە, ادامدارعا, جۇككە تونەتىن قاۋىپتى انىقتاعان كەزدە ءبىر مەزگىلدە ونى جويۋ جونىندە شارالار قابىلداي وتىرىپ, بۇل تۋرالى ۆاحتالىق باستىعىنا شۇعىل حابارلايدى.
9. كەمەدەگى نەمەسە تۇرمىستىق تەحنيكانى (ونىڭ كىمنىڭ مەڭگەرۋىندە ەكەندىگىنە قاراماستان) پايدالاناتىن ادامدار ونىڭ ماقساتى بويىنشا پايدالانىلۋى ءۇشىن جاۋاپ بەرەدى, ال جۇمىسىندا جارامسىزدىقتاردى انىقتاعان كەزدە, ول وسى تەحنيكا مەڭگەرۋىندە تۇرعان ادامعا دەرەۋ حابارلايدى.
10. كەمەنىڭ ادامداردىڭ ۇلكەن توبى پايدالاناتىن تەحنيكالىق جانە تۇرمىستىق قۇرالدارى وزدەرىنىڭ مەڭگەرۋىندەگى ەكيپاج مۇشەلەرى ءاربىر قۇرال بويىنشا ونىمەن جۇمىس ىستەۋ نۇسقاۋلىعى بولۋىن قاداعالايدى.
11. ەكيپاج مۇشەلەرىنە ۆاحتا باستىعىنىڭ رۇقساتىنسىز, كەمە تەحنيكاسىنىڭ ۋاقىتشا ىستەن شىعۋىنا بايلانىستى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە تىيىم سالىنادى.
12. كەمەنى ءتيىستى جاي-كۇيدە جانە جارامدىلىقتا ۇستاۋ ءۇشىن كورپۋس پەن قوندىرمانىڭ بارلىق ەلەمەنتتەرى, كەمە عيماراتتارى, تەتىكتەرى, جۇيەلەرى, قۇرىلعىلارى, قوسالقى بولشەكتەرى, قۇرال-سايماندارى, اسپاپتارى مەن جابدىقتارى مەڭگەرىلۋى جونىندەگى كەستەمەن ەكيپاجدىق ءادىس كەزىندە كەمە ەكيپاجىنىڭ مۇشەلەرىنە نەمەسە بريگادالىق ادىسپەن جۇمىس ىستەۋ كەزىندە ءبىر مەزگىلدە كەمەدە بولاتىن بريگادالار (بريگادا) مۇشەلەرىنە بەكىتىلەدى.
13. كەمە ەكيپاجىنىڭ مۇشەلەرى وزدەرىنە سەنىپ تاپسىرىلعان قۇندىلىقتاردىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
14. ەكيپاجدارسىز, ءوزى جۇرمەيتىن كەمەلەرمەن جۇمىس ىستەيتىن, ءوزى جۇرەتىن كەمە ەكيپاجىنا وسى كەمەلەردى قاۋىپسىز پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قوسىمشا فۋنكتسيالار جۇكتەلەدى.
15. ەكيپاج مۇشەلەرى كاپيتان جاريالاعان اۆاريالىق جانە قاۋىرت جۇمىستاردى ورىندايدى. اۆاريالىق جۇمىستارعا كاپيتاننىڭ قالاۋى بويىنشا كەمەدە ۋاقىتشا بولاتىن ادامدار دا تارتىلۋى مۇمكىن.
16. قىزمەتتىك فۋنكتسيالاردى اتقارۋ كەزىندەگى ءوزارا قارىم-قاتىناس رەسمي بولۋعا ءتيىس.
17. قىزمەت بويىنشا وكىمدەردى بۇيرىقتار تۇرىندە بەرەدى. بۇيرىق ناقتى جانە قىسقا بولۋعا ءتيىس. بۇيرىقتى بەرۋشى ونىڭ دۇرىس تۇسىنىلگەنىنە كوز جەتكىزەدى. بۇيرىقتى الۋشى ونى ورىنداسىمەن, سول سياقتى ونى ورىنداۋ مۇمكىندىگى بولماعان كەزدە بۇيرىق بەرۋشى ادامعا حابارلايدى.
18. كوماندالىق قۇرامنىڭ باسقا تۇلعاسىنان ورىندالۋى ءبىرىنشىنى ورىنداۋعا كەدەرگى كەلتىرەتىن جاڭا بۇيرىق العان جاعدايدا, ورىنداۋشى بۇل تۋرالى ەكىنشى بۇيرىقتى بەرگەن ادامعا مالىمدەيدى جانە ودان ءارى ونىڭ نۇسقاۋى بويىنشا ارەكەت جاسايدى.
19. لاۋازىمداردى (ماماندىقتاردى) قوسا اتقارۋ ءادىسى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن ەكيپاج مۇشەلەرى وسى لاۋازىمدار (ماماندىقتار) ءۇشىن وسى جارعىدا بەلگىلەنگەن مىندەتتەردى ورىندايدى.
3. كەمەلەردەگى قىزمەتتى ۇيىمداستىرۋ نەگىزدەرى
20. كەمە كاپيتانى مىناداي نەگىزگى كەستەلەردى بەكىتەدى:
1) مەڭگەرۋلەر جونىندەگى كەستە;
2) ۆاحتالار مەن كەمە جۇمىستارىنىڭ كەستەسى;
3) كەمەدەگى كۇن ءتارتىبى;
4) جيىستىرۋ جونىندەگى كەستە;
5) دابىلدار بويىنشا كەستە. كەمە يەسى شتات كەستەسىن بەكىتەدى.
21. كەمەنىڭ تۇرىنە جانە ماقساتىنا بايلانىستى قوسىمشا باسقا دا كەستەلەر جاسالۋى مۇمكىن.
22. بارلىق كەستەلەردى (شتات كەستەسىن قوسپاعاندا) كاپيتاننىڭ ءبىرىنشى كومەكشىسى (شتۋرماننىڭ ءبىرىنشى كومەكشىسى), ال شتاتتا ول بولماعان كەزدە - كاپيتان مەحانيكپەن بىرلەسىپ, كەمەنى پايدالانۋعا تاپسىرعانعا دەيىن جاسايدى.
23. تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيتىن, ءوزى جۇرەتىن كەمەلەردە كوماندالىق قۇرامنىڭ ادامدارىنا ۆاحتانى اتقارۋ ۋاقىتى وسى جارعىعا 1-قوسىمشاعا سايكەس ىشكى كەمە قاتىناسى جولدارىندا ونى پايدالانۋ كەزىندە ءوزى جۇرەتىن كەمە (جۇيرەكتەن باسقا) كوماندالىق قۇراممەن بەلگىلەنەدى. كوماندالىق جانە قاتارداعى قۇرامنىڭ قالعان مۇشەلەرى ءۇشىن ۆاحتانى اتقارۋ جانە كەمە جۇمىستارىن ورىنداۋ ۋاقىتىن كاپيتان بەلگىلەيدى.
24. لاۋازىمداردى (ماماندىقتاردى) قوسا اتقارعان كەزدە كوماندالىق قۇرام ۆاحتانى كەمە جۇرگىزۋ ماماندىعىنىڭ ادامدارى ءۇشىن بەلگىلەنگەن ساعاتتاردا اتقارادى.
25. كەمەدە كاپيتاننىڭ (مەحانيكتىڭ) جانە اۋىسىم كاپيتانىنشش (اۋىسىم مەحانيگىنىڭ) ءبىر مەزگىلدە بولۋى كەزىندە سوڭعىسى ۆاحتانى ءوزى اۋىستىراتىن ادام ءۇشىن بەلگىلەنگەن ساعاتتاردا اتقارادى.
26. تەرت اۋىسىمدى كەستە بويىنشا جۇمىستىڭ ەكيپاجدىق ءادىسى كەزىندە ۆاحتالاردى اتقارۋ جولاۋشىلار كەمەلەرىنەن باسقا بارلىق كەمەلەردە ۇيىمداستىرىلۋى مۇمكىن. بۇل جاعدايدا ءۇشىنشى شتۋرمان ۆاحتانى كاپيتانمەن بىرگە ساعات 00:00-دەن ساعات 03:00-گە دەيىن, ال مەحانيكتىڭ ءۇشىنشى كومەكشىسى مەحانيكپەن بىرگە ساعات 21:00-دەن ساعات 24:00-گە دەيىن اتقارادى.
27. وسى جارعىعا 1-قوسىمشاعا سايكەس ءۇش اۋىسىمدى كەستە بويىنشا ۆاحتالار اتقارۋ:
1) ءۇشىنشى شتۋرماننىڭ جانە مەحانيكتىڭ ءۇشىنشى كەمەكشىسىنىڭ لاۋازىمدارى شتاتتا كوزدەلمەگەن جۇك جانە تىركەپ سۇيرەۋ كەمەلەرىندەگى ەكيپاجدىق جۇمىس ءادىسى كەزىندە;
2) جولاۋشىلار كەمەلەرىندە. بۇل رەتتە ءۇشىنشى شتۋرمان جانە مەحانيكتىڭ ءۇشىنشى كومەكشىسى ۆاحتانى كاپيتانمەن جانە مەحانيكپەن بىرلەسىپ اتقارادى;
3) كەمەدە ءۇش بريگادا بولعاندا بريگادالىق جۇمىس ءادىسى كەزىندە ۇيىمداستىرىلادى.
28. وسى جارعىعا 1-قوسىمشاعا سايكەس ەكى اۋىسىمدى كەستە بويىنشا ۆاحتانى اتقارۋ ءاربىر بريگادانىڭ كەمەدە 15 تاۋلىكتەن اسپايتىن ۋاقىت بولۋى بريگادالىق جۇمىس ءادىسى كەزىندە ۇيىمداستىرىلادى.
29. بورتىندا كاپيتان (كاپيتاننىڭ اۋىسىم كومەكشىسى) باسشىلىق ەتەتىن ءبىر بريگادا بار ەكيپاجداردىڭ ىشكى كەمە قاتىناسى جولدارىنداعى جانە تەڭىز سۋلارىنداعى بريگادالىق ءادىس بويىنشا جۇمىسى كەمەلەردە 12 ساعاتتان اسپايتىن اۋىسىم ۇزاقتىعى جاعدايىندا ۇيىمداستىرىلادى.
30. بريگادالاردىڭ اۋىسىم ءتارتىبىن كەمە يەسى بەلگىلەيدى.
31. ءبىر تاۋلىكتەن از جۇمىس ىستەيتىن كەمەلەردى (شاپشاڭدارىن قوسا العاندا) جۇمىستان كەيىن تۇنگى تۇراق پۋنكتىنىڭ جاۋاپتى كەزەكشىسىنە كۇزەتۋگە تاپسىرۋعا بولادى. تۇراق ءتارتىبىن كەمە يەسى بەلگىلەيدى.
32. ىشكى كەمە قاتىناسى جولدارىندا, تەڭىزدەگى جانە جاعالاۋداعى جۇزۋدە پايدالانىلاتىن شاپشاڭ كەمەلەر ەكيپاجدارىنىڭ جۇمىسى بريگادالىق ءادىس بويىنشا ۇيىمداستىرىلادى. ەگەر كەمەنىڭ بورتىندا ءبىر بريگادانىڭ بولۋى كەزەڭىندە جول ۋاقىتى 8 ساعاتتان اسپاسا, شاپشاڭ كەمەنىڭ بورتىندا كاپيتان (كاپيتاننىڭ اۋىسىم كومەكشىسى) باسشىلىق ەتەتىن ءبىر بريگادا بولا الادى. بۇل جاعدايدا قوزعالىس كەستەسىمەن ءاربىر 2 ساعات سايىن ايالدامالار كوزدەلەدى, دەمالىس جانە تاماقتانۋ ءۇشىن ارنالعان ايالدامالاردىڭ ءبىرىنىڭ ۇزاقتىعى كەمىندە 30 مينۋت بولىپ بەلگىلەنەدى, بۇل رەتتە كورسەتىلگەن ايالداماعا دەيىنگى جانە ودان كەيىنگى جول ۋاقىتى ادەتتە 4 ساعاتتان اسپاۋعا ءتيىس.
33. ەگەر ءجۇزۋ شارتتارى بويىنشا كەمە بورتىندا ءبىر بريگادانىڭ بولۋىمەن پايدالانىلا الماسا, سونداي-اق جول ۋاقىتى 8 ساعاتتان اسىپ كەتسە جانە بريگادالاردىڭ اۋىسىمىن جۇرگىزۋ مۇمكىن بولماسا, بورتتا ەكى بريگادا بولادى, ولاردىڭ بىرىنە كاپيتان (كاپيتاننىڭ اۋىسىم كومەكشىسى) باسشىلىق ەتەدى.
34. باسقارۋ بەكەتىندە ەكيپاج مۇشەلەرى كەزەكشىلىكتەرىنىڭ اۋىسىمى بىردەي, بىراق 4 ساعاتتان اسپايتىن ۋاقىت ارالىقتارى ارقىلى جۇرگىزىلەدى.
35. جول ۋاقىتىن ارالىق پۋنكتتەردەگى ۇزاق ەمەس ايالداۋلاردى (30 مينۋتقا دەيىن) ەسكەرە وتىرىپ انىقتايدى.
36. ءوزى جۇرەتىن جانە ءوزى جۇرمەيتىن جەر سناريادتارىندا لونە ءتۇبىن تازارتقىش سناريادتاردا كوماندالىق قۇرامنىڭ ادامدارىنا ۆاحتالار اتقارۋ جانە جۇمىستاردى ورىنداۋ ۋاقىتىن كەمە يەسى, ال قاتارداعى قۇرامعا - كوماندير بەلگىلەيدى.
37. شالاندالاردىڭ, شالاندالاۋشىلاردىڭ, زاكىر اۋىستىرىپ قويۋشىلاردىڭ, براندۆاحتالاردىڭ, بارجالاردىڭ جانە جەر كەرۋەنىنىڭ قۇرامىنا كىرەتىن باسقا دا كەمەلەردىڭ كوماندالىق قۇرامى وندىرىستىك-تەحنولوگيالىق قىزمەت ماسەلەلەرى بويىنشا كومانديرگە (كومانديردىڭ اۋىسىم كومەكشىسىنە) باعىنادى.
38. ەكيپاج مۇشەلەرىن جۇمىسقا قابىلداۋ جانە جۇمىستان بوساتۋ (كەمەنىڭ تىركەلگەن جەرى بويىنشا كادر بولىمىندە كەيىننەن رەسىمدەۋ ارقىلى), دەمالىس بەرۋ, كەمەنى پايدالانۋ كەزەڭىندە ماراپاتتاۋ, جازالاۋ كاپيتاننىڭ ۇسىنىسى بويىنشا كەمە يەسىنىڭ بۇيرىقتارىمەن رەسىمدەلەدى.
39. كاپيتان ناقتى جاعدايلارعا نەمەسە كەمەنىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە جانە شتات كەستەسىنە بايلانىستى ەكيپاجدىڭ جەكەلەگەن مۇشەلەرى اراسىندا مىندەتتەردى ءىشىنارا قايتا ءبولۋدى جۇرگىزەدى.
40. ءۇش اۋىسىمدى كەستە بويىنشا (1-قوسىمشاعا سايكەس) ۆاحتالار اتقارۋ:
1) جۇك, تىركەپ سۇيرەۋ جانە جولاۋشى كەمەلەرىندە, سونداي-اق تەحنيكالىق فلوتتىڭ كەمەلەرىندە ەكيپاجدىق جۇمىس ءادىسى كەزىندە;
2) كەمەدە ءۇش بريگادا بولعاندا بريگادالىق جۇمىس ءادىسى كەزىندە ۇيىمداستىرىلادى.
4. كوماندالىق قۇرام
1-پاراگراف. جالپى ەرەجەلەر
41. كەمەنىڭ كوماندالىق قۇرامىنا باعىنىشتىلارعا باسشىلىق ەتۋ جانە كەمەنى باسقارۋ مەن ونى پايدالانۋعا جەكە ءوزىنىڭ قاتىسۋى جۇكتەلەدى.
42. كوماندالىق قۇرام ءتيىس:
1) باعىنىشتىلاردىڭ ەڭبەگىن دۇرىس ۇيىمداستىرۋعا, ەڭبەك ونىمدىلىگىن ءوسىرۋ ءۇشىن, سونداي-اق ەكيپاج مۇشەلەرىنىڭ كەمەدە وندىرىستىك مىندەتتەردى شەشۋگە قاتىسۋىن قامتاماسىز ەتەتىن جاعداي جاساۋعا;
2) ءوزىنىڭ ەڭبەگىمەن جانە تارتىبىمەن ەكيپاجدىڭ بارلىق مۇشەلەرى ءۇشىن ۇلگى قىزمەتىن اتقارۋعا, كەمەدە ءتارتىپتى ساقتاۋعا;
3) ءوزىنىڭ باعىنىشتىلارىنىڭ جەكە باستارىنىڭ جانە ىسكەرلىك ساپالارىن جان-جاقتى بىلۋگە جانە زەرتتەۋگە, ولارعا وزدەرىنىڭ كاسىبي بىلىمدەرى مەن تاجىريبەلەرىن بەرىپ وتىرۋعا;
4) باعىنىشتىلارىنا قامقورلىق جاساۋعا جانە كۇن سايىن ولاردى ەرلىك, ادالدىق, ەڭبەك سۇيگىشتىك, سانالى ءتارتىپ, باستاماشىلدىق, تەحنيكانى مەڭگەرۋگە ۇمتىلۋشىلىق, فلوتقا دەگەن سۇيىسپەنشىلىككە تاربيەلەۋگە;
5) كەمەگە ەكيپاجدىڭ جاڭا مۇشەلەرىن تاعايىنداعان كەزدە باعىنىشتى ادامداردى ولاردىڭ جۇمىس جانە دابىلدار جونىندەگى فۋنكتسيالارىمەن, كەمە كەستەلەرىمەن, ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى, ءورت قاۋىپسىزدىگى جانە سانيتاريا ەرەجەلەرىمەن جانە نۇسقاۋلىقتارىمەن تانىستىرۋعا;
6) باعىنىشتىلاردىڭ كەمە كەستەلەرى بويىنشا مىندەتتەرىن بىلۋگە;
7) باعىنىشتىلاردان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىن, وسى جارعىنى, وزدەرىنىڭ فۋنكتسيالارىن, قولدانىستاعى ەرەجەلەردى, ولارعا قاتىستى بولىگىندە تالىمدەردى, نۇسقاۋلاردى جانە وكىمدەردى ءدال ورىنداۋدى تالاپ ەتۋگە جانە ولاردىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋعا;
8) ءوزىنىڭ باعىنىشتىلارىن الداعى رەيستىڭ مىندەتتەرى مەن ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى حاباردار ەتۋگە;
9) ەكيپاج مۇشەلەرىمەن تەحنيكالىق وقۋ وتكىزۋگە;
10) كەمە تەحنيكاسىنا جوسپارلى تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋلەر جۇرگىزۋدىڭ كۇنتىزبەلىك كەستەلەرىن جاساۋعا جانە بەكىتۋگە ۇسىنۋعا جانە ولاردىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋگە;
11) الدىڭعى قاتارلى ەكيپاجداردىڭ جۇمىس تاجىريبەسىن زەرتتەۋگە, قورىتۋعا ونى ءوز كەمەسىندە ەنگىزۋگە.
43. كوماندالىق قۇرام ادامدارىنىڭ اۋىسىمى كەزىندە تاپسىرۋشى قابىلداۋشىعا اكت بويىنشا قۇجاتتامانى, ءىس قاعازدارىن, ەسەپتىلىكتى, مەڭگەرۋشىلىكتى جانە وزىندە ەسەپتەلەتىن ماتەريالدىق قۇندىلىقتاردى تابىستايدى. اكتىنى كاپيتان بەكىتەدى.
2-پاراگراف. كاپيتان
44. كاپيتان كەمە ەكيپاجىنىڭ باسشىسى, كەمە يەسىنىڭ كەمەنىڭ ساقتالۋى, ونداعى ادامداردىڭ ءومىرى جانە تاسىمالداناتىن جۇك ءۇشىن جاۋاپ بەرەتىن سەنىمدى ادامى بولىپ تابىلادى.
45. كەمەنى باسقارۋدى دارا باسشىلىق نەگىزىندە جۇزەگە اسىرادى جانە تىكەلەي كەمە يەسىنە باعىنادى. كەمە قىزمەتىنە قاتىستى بارلىق نۇسقاۋلار ولاردىڭ ورىندالۋى ءۇشىن جاۋاپ بەرەتىن كاپيتانعا بەرىلەدى.
46. كەمەنىڭ بورتىندا جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ بولۋى كاپيتاننان ءوزىنىڭ مىندەتتەرىن ورىنداۋ ءۇشىن وعان جۇكتەلگەن جاۋاپكەرشىلىكتى الىپ تاستامايدى.
47. كاپيتاننىڭ وكىمدەرى ونىڭ وكىلەتتىكتەرى شەگىندە كەمەدەگى بارلىق ادامداردىڭ ءسوزسىز ورىنداۋىنا جاتادى.
48. كاپيتان ەكيپاج مۇشەلەرىن ىرىكتەۋگە جانە ورنالاستىرۋعا قاتىسادى, كەمەدە كادرلاردى بەكىتۋگە شارالار قابىلدايدى.
49. كەمەدەگى ادامداردىڭ الدەبىرى كاپيتاننىڭ وكىمدەرىن ورىنداماعان جاعدايدا ول ءبارى ادامدارعا قاتىستى وزىنە بەرىلگەن قۇقىقتار شەگىندە قاجەتتى شارالار قابىلدايدى.
50. كاپيتان قاجەتتى جاعدايلاردا ەكيپاجدىڭ كەز كەلگەن مۇشەسىن قىزمەتتىك فۋنكتسيالارىن ورىنداۋدان شەتتەتەدى, ونى كەمەنىڭ ەسەبىنەن شىعارادى جانە كادرلارمەن جۇمىس جونىندەگى بولىمگە جىبەرەدى.
51. كاپيتان:
1) كەمەدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارى مەن باسقا دا نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرىنىڭ, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسى قاتىسۋشىسى بولىپ تابىلاتىن حالىقارالىق كونۆەنتسيالار مەن كەلىسىمدەردىڭ ساقتالۋىن;
2) قورشاعان ورتانى قورعاۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردىڭ ورىندالۋىن;
3) وندىرىستىك قىزمەتتى, كەمەنى جانە كەمە تەحنيكاسىن تەحنيكالىق پايدالانۋدى, كەمەنىڭ, ادامداردىڭ, جۇكتەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى قاعيدالاردىڭ, نۇسقاۋلىقتاردىڭ, بۇيرىقتاردىڭ, نۇسقاۋلاردىڭ جانە باسقا دا نورماتيۆتىك قۇجاتتاردىڭ ساقتالۋىن;
4) قىزمەتتىك جانە كوممەرتسيالىق قۇپيانى ساقتاۋ جونىندە قاجەتتى شارالار قابىلداۋدى;
5) تاربيەلىك جۇمىستىڭ جانە ەكيپاجدىڭ مورالدىق جاي-كۇيىنىڭ جوعارى دەڭگەيىن;
6) كەمەنىڭ وندىرىستىك جوسپارىنىڭ, قوزعالىس كەستەسىنىڭ جانە بەرىلگەن جۇمىس كورسەتكىشتەرىنىڭ ورىندالۋىن;
7) ءجۇزۋ قاۋىپسىزدىگىن قاداعالاۋ ورگاندارىنىڭ جانە باسقا دا باقىلاۋ ورگاندارىنىڭ نۇسقاۋلارى مەن تالاپتارىنىڭ ورىندالۋىن; كەمەنىڭ بايقاۋلار مەن كۋالاندىرۋلارعا ۋاقىتىندا ۇسىنىلۋىن;
8) ەڭبەك ءتارتىبىنىڭ ساقتالۋىن جانە جالپى كەمەلىك جانە ۆاحتالىق قىزمەتتەردى ۇيىمداستىرۋدى;
9) ەكيپاج مۇشەلەرىن بۇيرىقتارمەن, وكىمدەرمەن, نۇسقاۋلىقتارمەن, سونداي-اق رەيسكە بەرىلگەن تاپسىرمالارمەن جانە الداعى رەيستىڭ ەرەكشەلىكتەرىمەن ۋاقىتىندا تانىستىرۋدى;
10) ەكيپاجدىڭ تەحنيكالىق وقۋىن, كوماندالىق جانە قاتارداعى قۇرام ادامدارىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋدى ۇيىمداستىرۋدى جانە باقىلاۋدى;
11) ەكيپاجدى كەمەنىڭ ومىرشەڭدىگى ءۇشىن كۇرەسكە, سۋدا قۇتقارۋ جونىندەگى ءىس-قيمىلدارعا دايارلاۋدى, سونداي-اق وسى دايارلىقتى باقىلاۋدى ۇيىمداستىرۋدى;
12) ەڭبەك زاڭناماسىنا جانە وسى جارعىعا سايكەس ەكيپاجدىڭ ەڭبەك جانە دەمالىس رەجيمىن;
13) كەمەدە جۇمىستىڭ وزىق تاجىريبەسىن ەنگىزۋدى جانە ونى جەتىلدىرۋدى;
14) كەمە ەكيپاجىن ۇجىمدىق تاماقتاندىرۋدى ۇيىمداستىرۋدى;
15) كۋرسانتتاردىڭ, ستۋدەنتتەر مەن وقۋشىلاردىڭ پراكتيكاسىنا جالپى باسشىلىقتى جانە كەمە جۇرگىزۋ ماماندىقتارى ادامدارىن سىناق مەرزىمىنەن وتكىزۋگە تىكەلەي باسشىلىقتى;
16) كەمە كەستەلەرىن تەكسەرۋدى جانە بەكىتۋدى;
17) كوماندالىق قۇرامنىڭ قىزمەتىنە باسشىلىقتى;
18) ۆاحتانىڭ (بىرىڭعاي كەزەكشىلىك, كەمەلىك), ماشينالىق جانە باسقا دا بەلگىلەنگەن جۋرنالداردى, سونداي-اق كەمە بايقاۋلارىنىڭ بىرىڭعاي كىتابىن, ءىس قاعازدارىن, ەسەپتەمەلىك جانە باسقا دا قۇجاتتامانى ۋاقىتىندا جانە دۇرىس جۇرگىزۋدى;
19) اۋىز سۋ قابىلداۋدى, شارۋاشىلىق-تۇرمىستىق جانە فەكالدىق سۋاعارلارىن, قۇرعاق قوقىس, تاماق قالدىقتارى بار كونتەينەرلەردى جانە قۇرامىندا مۇناي بار قوسپا سۋلاردى تاپسىرۋدى تىركەيتىن كەمە جۋرنالدارىن ۋاقىتىندا جانە دۇرىس جۇرگىزۋدى;
20) تەحنيكالىق ادەبيەتتى, ءجۇزۋ قاۋىپسىزدىگى, ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى, تەحنيكالىق پايدالانۋ جونىندەگى نورماتيۆتىك قۇجاتتاردى, لوتسمان كارتالارىن (سحەمالارىن), ناۆيگاتسيالىق قۇرالداردى جانە تۇزەتۋلەردى (وزگەرتۋلەردى) ۋاقىتىندا الۋدى;
21) كەمە قۇجاتتارىنىڭ, مەر مەن ءمورتابانداردىڭ ساقتالۋىن;
22) كەمەدە جازاتايىم وقيعا بولعان كەزدە زارداپ شەككەندەرگە قاجەتتى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ جونىندە شارالار قابىلداۋدى, بولىپ وتكەن جازاتايىم وقيعا تۋرالى كەمە يەسىنە حابارلايدى جانە بەلگىلەنگەن تارتىپپەن تەكسەرۋ جۇرگىزەدى;
23) كەمەنىڭ, ادامداردىڭ نەمەسە جۇكتىڭ قاۋىپسىزدىگىنە قاۋىپ توندىرەتىن جاعدايلار تۋىنداعان كەزدە بۇل تۋرالى كەمە يەسىنە حابارلايدى جانە الىنعان نۇسقاۋلار مەن ۇسىنىمدارعا, جاعدايلارعا سايكەس ءىس-ارەكەت جاسايدى;
24) كەمەنىڭ اۆاريالىق جاعدايىندا, جۇك, باگاج ب ۇلىنگەن نەمەسە زاقىمدانعان جاعدايدا, سونداي-اق ۇقساس جاعدايلاردا بولعان وقيعا تۋرالى ءتيىستى ورگاندارعا حابارلايدى, ءبىر مەزگىلدە وقيعانىڭ سالدارلارى مەن سەبەپتەرىن جويۋعا شارالار قابىلدايدى جانە بەلگىلەنگەن تارتىپپەن قاجەتتى قۇجاتتاردىڭ رەسىمدەلۋىن;
25) ەكيپاجدىڭ كەمەنىڭ ومىرشەڭدىگى ءۇشىن كۇرەس جانە سۋدا ادامداردى قۇتقارۋ جونىندەگى ءىس-ارەكەتىنە باسشىلىقتى;
26) باسقا كەمەمەن سوقتىعىسقان, باسقا كەمەگە, قۇرامعا, سالعا سوققى بولعان جاعدايدا ەگەر بۇل ءوز كەمەسىنە, ەكيپاجىنا جانە جولاۋشىلارىنا ەلەۋلى قاۋىپ توندىرمەسە, كومەك تالاپ ەتۋ-ەتىلمەۋىن سۇرايدى, قاجەت بولعان كەزدە ونى كورسەتەدى, ودان كەيىن ونىمەن سوقتىعىسۋ بولىپ وتكەن كەمە كاپيتانىنان كەمەنىڭ اتاۋى, تىركەلۋ, شىققان جانە باراتىن پۋنكتتەرى, الىنعان زاقىمدانۋلاردىڭ سيپاتى تۋرالى سۇرايدى, ال بۇدان كەيىن ءوز كەمەسى بويىنشا وسىنداي مالىمەتتەردى ونىمەن سوقتىعىسۋ بولىپ وتكەن كەمە كاپيتانىنا حابارلاۋدى جانە قاجەتتى قۇجاتتاردى رەسىمدەۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
52. كاپيتان مەحانيكپەن بىرلەسىپ, زاۋىت نۇسقاۋلىقتارىنىڭ, باسشىلىقتارىنىڭ جانە باسقا دا نورماتيۆتىك قۇجاتتاردىڭ تالاپتارىنا سايكەس ولاردىڭ جاي-كۇيىن جانە ۇستالۋىن باقىلاۋ ماقساتىندا كەمەگە, كەمە تەحنيكاسىنا جانە ونىڭ جابدىقتالۋىنا تەكسەرۋ جۇرگىزەدى.
53. كەمە جانە ونداعى ادامدار ءۇشىن قاۋىپتىلىك جاعدايىندا نە باسقا كەمەگە نەمەسە ادامدارعا كومەك كورسەتۋ ءۇشىن كاپيتان بۇل رەتتە بەرىلگەن بۇيرىقتى كورسەتە وتىرىپ, كەمە جۋرنالىندا جازبا جاساپ, كەمەنىڭ باستى قوزعالتقىشتارىنىڭ نەمەسە باسقا تەتىكتەرىنىڭ بەلگىلەنگەن نورمالاردان اسىپ تۇسەتىن جۇمىس رەجيمىن بەلگىلەي الادى.
54. كەمەدە ادامنىڭ تۋ نەمەسە قايتىس بولۋىنىڭ ءاربىر جاعدايى تۋرالى كاپيتان ەكى كۋانىڭ قاتىسۋىمەن سايكەس ەركىن نىساندا اكت جاسايدى. كەمەدە ادام قازا بولعان جاعداي كاپيتان دەرەۋ كەمە يەسىنە حابارلايدى جانە ونىڭ نۇسقاۋلارى بويىنشا ارەكەت جاسايدى.
55. كاپيتان قىلمىس جاساۋدا كۇدىكتى ادامدى نەمەسە ونىڭ ءىس-ارەكەتىندە قىلمىستىق جازالاناتىن ارەكەت بەلگىلەرى جوق, بىراق كەمەنىڭ نەمەسە ونداعى ادامداردىڭ نەمەسە م ۇلىكتىڭ قاۋىپسىزدىگىنە قاۋىپ توندىرەتىن ادامدى ەرەكشە ءۇي جايعا وقشاۋلايدى جانە العاشقى مۇمكىنشىلىك كەزىندە ونى ءتيىستى بيلىك ورىندارىنا تابىستايدى.
56. بۇكىل ەكيپاجدىڭ نەمەسە ونىڭ ەلەۋلى بولىگىنىڭ قاتىسۋىن تالاپ ەتەتىن جۇمىستاردى ورىنداۋ قاجەتتىگى كەزىندە كاپيتان كەمە يەسى بەكىتكەن ونىڭ تىزبەسىنە سايكەس قاۋىرت جۇمىستاردى جاريالاۋعا قۇقىلى.
57. اۋىرعان جاعدايدا كاپيتان وندا كاپيتان ديپلومىنىڭ بولۋ-بولماۋىنا قاراماستان كەمەنى باسقارۋدى كاپيتاننىڭ اعا كومەكشىسىنە تابىستايدى, ول تۋرالى كەمە يەسىنە دەرەۋ حابارلايدى. كەمە جۋرنالىنا باسقارۋدى تابىستاۋ كۇنى مەن ۋاقىتى, كەمەنىڭ ورنالاسقان جەرى جانە ونىڭ جاي-كۇيى, باسقا دا قاجەتتى مالىمەتتەر جازىلادى.
58. كاپيتان ديسپەتچەرلىك بايلانىس قۇرالدارىن پايدالانادى.
59. كاپيتان كەمەنىڭ تىركەلۋ پورتىندا كەمە يەسىنىڭ بۇيرىقتارىمەن رەسىمدەلەتىن, كەمە ەكيپاجىنىڭ مۇشەلەرىن ماراپاتتاۋ جانە تارتىپتىك جازالاۋ شارالارىن قولدانۋ تۋرالى كەمە يەسىنە ۇسىنىستار ەنگىزەدى.
60. پايدالانۋداعى كەمەنى قابىلداۋ كەزىندە, كاپيتان:
1) ەكيپاجبەن تانىسادى;
2) كەمە قۇجاتتارىن, ءموردى, ءمورتابانداردى, اقشا سومالارىن جانە اقشا قۇجاتتارىن قابىلدايدى;
3) كەمەنى تاپسىرۋشى كاپيتاننان كەمەنىڭ قۇرىلىمدىق ەرەكشەلىكتەرى, ونىڭ پايدالانۋ جانە تەڭىزدە ءجۇزۋ ساپالارى, جۇك وپەراتسيالارىنىڭ بارىسى جانە كەمەنىڭ الداعى رەيسكە دايىندىعى (جوندەۋ بارىسى), بولعان اۆاريالىق جاعدايلار جانە ولاردىڭ سالدارلارى تۋرالى قاجەتتى دەرەكتەر الادى;
4) كەمەنىڭ وندىرىستىك جوسپارىمەن جانە ونىڭ ورىندالۋ بارىسىمەن تانىسادى;
5) كەمەنى تاپسىرۋشى كاپيتانمەن بىرلەسىپ, كاپيتاننىڭ ءبىرىنشى كومەكشىسىنىڭ (اۋىسىم كاپيتانىنىڭ) جانە مەحانيكتىڭ ەرىپ جۇرۋىمەن كەمەنى قارايدى, قاجەتتى تۇسىندىرمەلەر مەن مالىمەتتەر الادى;
6) ەكيپاجدىڭ كەمە دابىلدارى بويىنشا ءىس-قيمىلدارىن جەتىلدىرۋدى تەكسەرەدى;
7) قاجەت بولعان كەزدە كەمە يەسىنەن كەمەنىڭ كورپۋسىنا, قوزعاۋشىلارىنا, مەڭگەرىكتى باسقارۋ ورگانىنا جانە باسقا دا بورت سىرتىنداعى قۇرىلعىلارىنا تەكسەرۋ جۇرگىزۋدى تالاپ ەتەدى. كەمەنى تاپسىرۋ جانە قابىلداۋ ناتيجەلەرى بويىنشا سايكەس اكتىنى ەركىن نىساندا جاسايدى, ونىڭ ءبىرىنشى داناسى كەمە يەسىنە جىبەرىلەدى.
61. تاپسىرۋ-قابىلداۋ جانە تاعايىندالعان كاپيتاننىڭ فۋنكتسيالارىن اتقارۋدىڭ باستالۋ ۋاقىتى تاپسىرۋشى جانە قابىلداۋشى كاپيتانداردىڭ قولدارىمەن زاڭنىڭ 23-بابىنىڭ 1-تارماعىنا سايكەس كەمە جۋرنالىندا تىركەلەدى. جاڭادان تاعايىندالعان كاپيتان فۋنكتسيالارىن اتقارۋدىڭ باستالۋى تۋرالى كەمە بويىنشا بۇيرىقپەن جاريالايدى.
62. كەمەنى تاپسىرۋدى جانە قابىلداۋدى تىعىز مەرزىمدەردە جۇرگىزگەندە ەكى كاپيتان دا كەمەنى, اقشا سومالارىن, مورلەردى, ءمورتابانداردى جانە قۇجاتتاردى تاپسىرۋ-قابىلداۋ تۋرالى اكت جاسايدى جانە وعان قول قويادى. اكتىدە تاپسىرۋ كەزىندە قابىلدانباعان وبەكتىلەر كورسەتىلەدى. كەمەنى باسقارۋدى تاپسىرۋ-قابىلداۋ كۇنى مەن ۋاقىتى كەمەنى تاپسىرعان جانە ونى قابىلداعان كاپيتانداردىڭ قولدارىمەن زاڭنىڭ 23-بابىنىڭ 1-تارماعىنا سايكەس كەمە جۋرنالىندا تىركەلەدى, ودان كەيىن جاڭادان تاعايىندالعان كاپيتان كەمەمەن تانىسادى.
63. كەمەنى جاساۋشى زاۋىتتان, سونداي-اق تۇراقتان, جوندەۋدەن پايدالانۋعا قابىلداعان كەزدەگى كاپيتاننىڭ ءىس-ارەكەتتەرى كەمە يەسىنىڭ ءتيىستى قۇجاتتارىمەن بەلگىلەنەدى.
64. پورتقا كەلىسىمەن كاپيتان كەمەنى جانە قاجەتتى قۇجاتتامانى پورت اكىمشىلىگىنە جانە باقىلاۋشى ورگاندارعا كورسەتۋ ءۇشىن دايىندايدى.
65. كەمە پورتتا تۇرعان كەزدە كاپيتان كەمەنىڭ قاۋىپسىز تۇراعىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا, جۇك وپەراتسيالارىن جانە كەمەنى جابدىقتاۋ مەن جوندەۋ جونىندەگى جۇمىستاردى ورىنداۋعا شارالار قابىلدايدى, سونداي-اق ەكيپاجدىڭ جەرگىلىكتى (پورتتىق) ەرەجەلەردى ورىنداۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
66. كەمە پورتتا تۇرعان كەزدە كاپيتان پورتتا نەمەسە وعان جاپسارلاس ايماقتا بولعان اپات جاعدايىندا پورت اكىمشىلىگىنىڭ تالاپ ەتۋى بويىنشا ءورت ءسوندىرۋ نەمەسە كومەك كورسەتۋ ءۇشىن ەكيپاج بەن كەمە قۇرالدارىن (كەمە قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن زالالسىز) بەرەدى.
67. جۇكتى كەمەگە قابىلداۋ الدىندا كاپيتان تيەۋ سحەماسىن بەلگىلەيدى نەمەسە العاشقى جۇك جوسپارىن (تەڭىزگە شىعاتىن كەمەلەر ءۇشىن) قارايدى جانە بەلگىلەنگەن تيەۋ نۇسقاسى ءجۇزۋ قاۋىپسىزدىگىن, كەمەنىڭ ءتيىستى تەڭىزدە ءجۇزۋ ساپاسىن جانە جۇكتىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز وتەتىندىگىنە كوز جەتكىزە وتىرىپ, ونى بەكىتەدى. ەگەر تاسىمالداۋ زاڭنىڭ 9-بابىنىڭ 1-تارماعىنىڭ 26-18) تارماقشاسىنا سايكەس بەكىتىلگەن ىشكى سۋ كولىگىندە جۇكتەردى تاسىمالداۋ ەرەجەسىنە قايشى كەلسە نەمەسە كەمەنىڭ نە ادامداردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە قاۋىپ توندىرەتىن بولسا, كاپيتان جەكەلەگەن جۇكتەردى قابىلداۋعا جول بەرمەيدى.
68. جۇك وپەراتسيالارىن ورىنداۋ بارىسىندا كاپيتان بەلگىلەنگەن تيەۋ سحەماسىن (جۇك جوسپارىن) نەگىزگە الا وتىرىپ جانە جۇكتەردى اۋىستىرىپ تيەۋ جۇمىستارىنىڭ ەرەجەلەرىنە, تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋ تۋرالى اقپاراتقا, جۇكتەردى تاسىمالداۋ ەرەجەلەرىنە جانە باسقا دا ەرەجەلەرگە سايكەستەندىرە وتىرىپ, جۇكتەردى تريۋمدەرگە جانە پالۋبالارعا سالۋدىڭ جانە بەكىتۋدىڭ دۇرىستىعىن, باللاستىڭ جانە وتىننىڭ ورنالاستىرىلۋىن, سونداي-اق پالۋبالارعا تۇسەتىن جۇكتەمە رۇقسات ەتىلەتىن نورمالاردان اسپاۋىن باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتەدى. ەگەر ولاردى جۇرگىزۋ تەحنولوگياسى بۇزىلاتىن بولسا نەمەسە جوعارىدا اتالعان قۇجاتتاردىڭ تالاپتارىنان اۋىتقۋعا جول بەرىلەتىن بولسا, كاپيتان جۇك وپەراتسيالارىن توقتاتادى.
69. كاپيتان جاعاعا كوتەردە ءبىرىنشى كومەكشىسىنە نەمەسە ۆاحتا باستىعىنا قاجەتتى جۇمىستاردى ورىنداۋ جانە كەمە قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەتىن شارالار قابىلداۋ تۋرالى اۋىزشا نەمەسە جازباشا وكىم قالدىرادى جانە ءوزىنىڭ بولاتىن جەرىن حابارلايدى.
70. كاپيتان كەمەنىڭ رەيسكە شىعۋىنا دەيىن:
1) رەيستىك تاپسىرما العان كەزدە كوماندالىق قۇراممەن الداعى رەيستىڭ ەرەكشەلىكتەرىن تالقىلايدى;
2) ناۆيگاتسيالىق كارتالار جانە قۇرالدار بويىنشا كوماندالىق قۇرامدى ءجۇزۋ اۋدانىمەن تانىستىرادى;
3) كوماندالىق قۇراممەن بولۋى مۇمكىن قيىندىقتاردى قاراستىرادى;
4) كوماندالىق قۇرامعا ءتۇرلى ءجۇزۋ جاعدايلارى كەزىندەگى سول نەمەسە وزگە ءىس-قيمىلداردىڭ قاجەتتىگىن تۇسىندىرەدى;
5) كوماندالىق قۇرامعا رەيستىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى مەن ەرەكشەلىكتەرىن ەكيپاجدىڭ قالعان مۇشەلەرىنە جەتكىزۋ تۋرالى نۇسقاۋلار بەرەدى;
6) كەمەنى جۇزۋگە دايىنداۋ بارىسىنا باسشىلىق جاسايدى;
7) ەگەر ۆاحتاعا كىرىسەردىڭ الدىندا قىزمەتتىك فۋنكتسيالارىن ورىنداۋمەن اينالىسسا نەمەسە كەمە بويىنشا جۇمىس ورىنداسا, ۆاحتاداعىلارعا دەمالىس بەرەدى;
8) تەڭىز اۋداندارىنا شىعاتىن كەمەلەردە الدىن الا كەمە جولىن سالۋدى ورىندايدى (ەگەر ونى كاپيتاننىڭ نۇسقاۋى بويىنشا ونىڭ كومەكشىلەرىنىڭ ءبىرى ورىنداسا, الدىن الا سالىنعان جولدى تەكسەرەدى).
71. كەمەنىڭ ءجۇرىپ كەتۋى الدىندا كاپيتان اۋا رايى بولجامدارىمەن تانىسادى جانە بەلگىلەنگەن ۋاقىتتا ءبىرىنشى كومەكشىسىنەن, مەحانيكتەن جانە كەمە راديوستانتسياسىنىڭ باستىعىنان (راديووپەراتوردان) كەمەنىڭ رەيسكە دايىندىعى تۋرالى, بورتىندا ەكيپاج مۇشەلەرىنىڭ بولۋى جانە كەمەدە بوگدە ادامداردىڭ جوق ەكەندىگى تۋرالى باياناتتار قابىلدايدى.
72. ەكيپاج مۇشەلەرىنەن نەمەسە ەكيپاج شتاتىنا كىرمەيتىن, بىراق كەمەدە كەلە جاتقان ادامداردان الدەكىم (لاۋازىمدى تۇلعالار, جولاۋشىلار) ءجۇرىپ كەتۋ ءۇشىن بەلگىلەنگەن ۋاقىتقا كەلمەي قالعان جاعدايدا, كاپيتان بۇل تۋرالى پورت اكىمشىلىگىنە نەمەسە كەمە يەسىنە, ال شەتەلدە - كەلمەي قالعان ادامداردىڭ تەگىن, اتىن جانە اكەسىنىڭ اتىن (بولعان جاعدايدا), لاۋازىمىن جانە كەمەدەن كەتكەن ۋاقىتىن كورسەتە وتىرىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونسۋلىنا حابارلايدى. ءبىر مەزگىلدە كاپيتان بۇل ادامداردى كەمەگە قايتارۋعا بارلىق مۇمكىن شارالاردى قابىلدايدى.
73. كاپيتان مىنا جاعدايلاردا:
1) ەگەر كەمە قۇجاتتارىنىڭ جۇزۋگە جارامدىلىعىنىڭ قولدانىلۋ مەرزىمى رەيس اياقتالۋىنىڭ بەلگىلەنگەن كۇنىنەن بۇرىن اياقتالسا جانە ونىڭ رەيستە ۇزارتىلۋى مۇمكىن بولماسا;
2) ەگەر كەمەنى جابدىقتاۋ, ونىڭ جاي-كۇيى, جۇكتەمەسى ءتيىستى قۇجاتتاردىڭ تالاپتارىن قاناعاتتاندىرمايتىن جانە ءجۇزۋ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتە المايتىن بولسا;
3) ەگەر كەمەدە ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىنىڭ تالاپتارى قامتاماسىز ەتىلمەسە رەيسكە شىقپايدى. كورسەتىلگەن بارلىق جاعدايلار تۋرالى كاپيتان پورت اكىمشىلىگىنە, كەمە يەسىنە جانە ءتيىستى قاداعالاۋ ورگاندارىنا ۋاقتىلى حابارلايدى.
74. ءجۇزۋ كەزىندە كاپيتان:
1) ءجۇزۋ شارتى مەن بارلىق جاعدايلاردىڭ وزگەرۋىن باقىلاۋ جانە ونى ۋاقىتىندا ساقتاندىرۋ شارالارىن قولدانۋ, ناۆيگاتسيالىق, گيدرومەتەورولوگيالىق جانە باسقا دا انىقتالعان اقپارات ءتۇرىن قابىلداۋدى ءاردايىم باقىلاۋدا ۇستاۋ;
2) ىشكى كەمە ءجۇزۋ قوزعالىسى كەزىندە كەمە جۇرگىزۋ جاعدايىنىڭ اسا كۇردەلى نەمەسە قاۋپىنە بايلانىستى كۇزەت باستىعىنىڭ شاقىرۋى بويىنشا دەرەۋ مىنبەگە شىعۋ جانە جاعداي تالاپ ەتكەنشە جەدەل تۇردە سول جەردە بولۋ;
3) ءجۇزۋ اۋدانىنىڭ ارناۋلى لوتسياسىن زەرتتەۋ جانە وسىنى شتۋرمانداردان تالاپ ەتۋ;
4) كابەلدىڭ زاكىرمەن كوتەرىلۋ جاعدايىندا كولىك باقىلاۋ ينسپەكتسياسىنىڭ جاقىن ورنالاسقان بولىمشەسىنە جانە كەمە يەسىنە كوتەرىلۋ ۋاقىتى مەن ورنىن كورسەتۋ جانە بەرىلگەن تاپسىرمالارعا سايكەس ارەكەت ەتەدى.
75. مىندەتتى لوتسماندىق وتكىزۋ اۋدانىندا جۇزگەن كەزدە كاپيتان لوتسماندى الۋعا ءتيىس. لوتسماندىق وتكىزۋ ءمىندەتتى بولىپ تابىلمايتىن اۋدانداردى ەتكەن كەزدە, ەگەر قاجەت دەپ تاپسا, كاپيتان لوتسماندى الۋىنا بولادى. كەمەدە لوتسماننىڭ بولۋى كاپيتاننان لوتسماندىق وتكىزۋ ۋاقىتىندا كەمەنى باسقارۋ جونىندەگى فۋنكتسيالاردى الىپ تاستامايدى.
76. كەمەنى لوتسماندىق وتكىزۋ كەزىندە كاپيتان:
1) كەزدەسۋدى, لوتسماندى بورتقا قاۋىپسىز قابىلداۋدى جانە ونى كەمەنىڭ بورتىنان قاۋىپسىز ءتۇسىرۋدى قامتاماسىز ەتەدى, لوتسمانعا ءۇي-جاي جانە تاعام ۇسىنادى;
2) لوتسمانعا كەمەنى وتكىزۋ ءۇشىن قاجەتتى دەرەكتەردى حابارلايدى, كەمەنى باسقارۋ ەرەكشەلىكتەرىمەن تانىستىرادى;
3) مىنبەدەن كەتەردە لوتسمانعا كاپيتان مىنبەدە بولمايتىن كەزدە كەمەنى باسقارۋعا جاۋاپتى تۇلعانى كورسەتەدى;
4) كەمەنى وتكىزۋ ۋاقىتىندا ءجۇزۋ قاۋىپسىزدىگىن قاداعالايدى. لوتسماننىڭ ۇسىنىمدارىنىڭ دۇرىستىعىنا كۇدىكتەنگەن جاعدايدا كاپيتان ونىڭ كورسەتەتىن قىزمەتتەرىنەن باس تارتاتىندىعى تۋرالى حابارلايدى, بۇل رەتتە مىندەتتى ەمەس لوتسماندىق وتكىزۋ اۋدانىندا ونسىز جۇزە الادى, ال مىندەتتى لوتسمايدىق وتكىزۋ اۋدانىندا باسقا لوتسماندى شاقىرادى.
77. كاپيتان ءوز كەمەسى, ەكيپاجى جانە جولاۋشىلارى ءۇشىن قاۋىپتىلىك تۋدىرماي, كەز كەلگەن كەمەگە جانە سۋدا تابىلعان, ءولىم قاۋپى تونگەن ادامعا كومەك كورسەتەدى. اپاتقا ۇشىراعاندارعا كومەككە بارلىق.
78. ەگەر كاپيتاننىڭ پىكىرى بويىنشا ونىڭ كەمەسىنە بولماي قالمايتىن وپات بولۋ قاۋپى تونسە, ول كەمەدەگى ادامداردى قۇتقارۋ ءۇشىن بارلىق شارالاردى قابىلدايدى. جولاۋشىلاردى قۇتقارۋ شارالارىن قابىلداعاننان كەيىن كاپيتان ەكيپاجعا كەمەنى تاستاپ شىعۋعا بۇيرىق بەرەدى.
79. ادامداردى قۇتقارۋ كەزىندە كاپيتان ءبىرىنشى كەزەكتە بالالاردى, اۋرۋلاردى, ايەلدەردى جانە قارتتاردى قۇتقارۋدى قامتاماسىز ەتەدى. كاپيتان كەمە, ماشينا جۋرنالدارىن, لوتسمان كارتالارىن (سحەمالارىن), قۇجاتتار مەن قۇندىلىقتاردى قۇتقارۋعا بارلىق مۇمكىن شارالاردى قابىلداي وتىرىپ, كەمەنى سوڭعى بولىپ تاستاپ شىعادى.
80. رەيس اياقتالعان سوڭ, كاپيتان كەمە يەسى بەلگىلەگەن تارتىپپەن كەمە يەسىنىڭ الدىندا ەسەپ بەرەدى.
81. كەمەنى جوندەۋگە قويۋدىڭ الدىندا كاپيتان جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ كولەمىن ناقتىلايدى جانە نورماتيۆتىك قۇجاتتاردا كوزدەلگەن, جوندەۋدى دايىنداۋ جانە جۇرگىزۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
82. جاعالاۋ قىزمەتتەرىنىڭ تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ, ناۆيگاتسيالىق كەزەڭدەگى جوندەۋ جانە كەمەنى جاۋاپتى ساقتاۋعا قابىلداماي جوندەۋ كەزەڭىندە, كاپيتان جوندەۋ جۇمىستارىنىڭ بارىسىن تۇراقتى باقىلاۋدى جانە كەمەنىڭ ءورت قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەدى.
83. كەمەنى سليپكە كوتەرگەن (دوكقا قويعان) جانە ونى سليپتەن تۇسىرگەن (دوكتان شىعارعان) كەزدە كاپيتان ەكيپاجدىڭ جۇمىسىنا ءوزى باسشىلىق جاسايدى. سليپتە (دوكتا) تۇرعان كەزدە كاپيتان ءسليپتىڭ (دوكتىڭ) اكىمشىلىگىنە بارىنشا جاردەم كورسەتەدى, سونداي-اق كەمەلەردىڭ سليپتە (دوكتا) تۇرۋ ەرەجەسىن ساقتايدى.
84. كەمەنى سليپكە (دوكقا) قوندىرعاننان كەيىن كاپيتان مەحانيكپەن جانە باسقا دا ماماندارمەن بىرلەسىپ كورپۋستى, تۇپكى-بورتتىق ارماتۋرانى, قوزعاۋشى-مەڭگەرىكتىك كەشەندى سىرتتاي بايقاۋ جۇرگىزەدى جانە ولاردىڭ جاي- كۇيى تۋرالى اكت جاسايدى. كەمەنى سليپتەن ءتۇسىرۋ (دوكتان شىعارۋ) الدىندا وسىنداي بايقاۋدى قايتادان جۇرگىزەدى.
85. ورىندالعان جۇمىستاردى قابىلداۋ جانە جوندەۋدى اياقتاۋ سايكەس اكتىلەرمەن ەركىن نىساندا رەسىمدەلەدى.
86. اۋىسىم كاپيتانى كاپيتان جوق كەزدە كاپيتاننىڭ مارتەبەسىن پايدالانادى جانە ونىڭ مىندەتتەرىن ورىندايدى.
87. كەمەدە كاپيتان جانە اۋىسىم كاپيتانى ءبىر مەزگىلدە بولعان كەزدە سوڭعىسى ءوزى الماستىراتىن تۇلعانىڭ فۋنكتسيالارىن ورىندايدى جانە ونىڭ وكىلەتتىكتەرىن پايدالانادى.
3-پاراگراف. كاپيتاننىڭ اعا كومەكشىسى ء(بىرىنشى شتۋرمان)
88. كاپيتاننىڭ اعا كومەكشىسى ء(بىرىنشى شتۋرمان) (بۇدان ءارى - كاپيتاننىڭ اعا كومەكشىسى):
1) كاپيتانعا تىكەلەي باعىنادى جانە ونىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بولىپ تابىلادى;
2) اكىمشىلىك جاعىنان بۇكىل ەكيپاجعا باسشىلىق ەتەدى;
3) كەمە رەيستە بولعان كەزدە كاپيتان ءوز فۋنكتسيالارىن ورىنداۋى مۇمكىن بولماعان جاعدايدا, كاپيتاننىڭ اعا كومەكشىسى كەمە يەسى بەلگىلەيتىن پۋنكتكە دەيىن كوشۋ كەزەڭىنە (10 كۇنتىزبەلىك كۇننەن ارتىق ەمەس) كەمە باسقارۋدى قابىلدايدى.
89. كاپيتاننىڭ اعا كومەكشىسىنىڭ ەكيپاجدىڭ وسى جارعىدا كوزدەلگەن جالپى فۋنكتسيالارىن ورىنداۋعا قاتىستى وكىمدەرىن (جالپى كەمە قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋ, ۋاقىت كەستەسى, كەمەدە ءتارتىپ ساقتاۋ, سونداي-اق قاۋىرت جۇمىستار, كەمە دابىلدارى, كەمەنى ءتيىستى سانيتارلىق جاعدايدا ۇستاۋ, كيىم نىسانىن جانە ونىڭ ۇقىپتىلىعىن ساقتاۋ, كاپيتاننىڭ بۇيرىقتارى مەن نۇسقاۋلارىن ورىنداۋ جونىندە) كەمە ەكيپاجىنىڭ بارلىق مۇشەلەرى ورىندايدى.
90. كاپيتاننىڭ اعا كومەكشىسىنىڭ قاراۋىندا مىنالار بولادى:
1) كورپۋس, پالۋبالار, قوندىرمالار, رانگوۋت, تاكەلاج, ليۋكتىك جاپپالار, سۋ تانكىلەرى جانە قىلتالارى, ولشەۋ جانە اۋا قۇبىرلارى; ادامدار تۇراتىن, تۇرمىستىق جانە پالۋبالىق قىزمەتتىك بولمەلەر, تراپتار;
2) جۇك, زاكىرلىك, شىنجىر ارقاندى, تىركەپ سۇيرەيتىن, قۇتقارۋشى قۇرىلعىلار;
3) ورتكە قارسى سۋ ماگيسترالى, تۇرمىستىق تەحنيكا:
4) پالۋبالىق بولىكتىڭ اۆاريالىق, قۇتقارۋ, ورتكە قارسى, شكيپەرلىك جانە شارۋاشىلىق-تۇرمىستىق جابدىقتاۋ (قۇرال-سايمان جانە ماتەريالدار).
91. كاپيتاننىڭ اعا كومەكشىسى:
1) تەحنيكالىق پايدالانۋ ەرەجەلەرىنە, جاساپ شىعارۋشى زاۋىتتاردىڭ نۇسقاۋلىقتارىنا, ىشكى سۋ كولىگى سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان جانە كەمە يەسى باسىپ شىعاراتىن باسقا دا نورماتيۆتىك-تەحنيكالىق قۇجاتتارعا سايكەس ءوزىنىڭ مەڭگەرۋىندەگىلەردى تەحنيكالىق پايدالانۋدى جانە ۇستاۋدى;
2) وزىنە باعىنىشتى ەكيپاج مۇشەلەرىنىڭ ەڭبەك ءتارتىبىن ساقتاۋىن;
3) پالۋبالىق بولىگى بويىنشا كەمە جۇمىستارىن جوسپارلاۋدى, ۇيىمداستىرۋدى جانە جۇرگىزۋدى;
4) كەمەدە كەمىندە ايىنا ءبىر رەت ۇلكەن جيىستىرۋ وتكىزۋدى;
5) ءوزىنىڭ مەڭگەرۋىندەگىلەرى بويىنشا تىركەلىمدىك جانە باسقا دا تەحنيكالىق قۇجاتتامانى ساقتاۋدى; پالۋبالىق بولىك بويىنشا جوندەۋ ۆەدوموستارىن ۋاقىتىندا جاساۋدى;
6) تاماق ونىمدەرىن, اۋىز سۋدى ۋاقىتىندا الۋدى, دۇرىس ساقتاۋدى, جۇمساۋدى جانە ەسەپكە الۋدى; ەكيپاجدىڭ تاماقتانۋ ءمازىرىن بەكىتۋدى;
7) ادامدار تۇراتىن جانە قىزمەتتىك بولمەلەردە سۋاعارلارداعى جانە پايولدار استىنداعى سۋ دەڭگەيىن باقىلاۋدى;
8) ءوزىنىڭ مەڭگەرۋىندەگىلەر بويىنشا ءىس قاعازدارىن جانە ەسەپتىلىك جۇرگىزۋدى;
9) پالۋبالىق جۇمىستارمەن اينالىساتىن ەكيپاج مۇشەلەرىنىڭ ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جونىندە نۇسقاما وتكىزۋدى;
10) ەكيپاج مۇشەلەرىنىڭ ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە پالۋبالىق بولىكتىڭ ءورت قاۋىپسىزدىگى ەرەجەلەرىن, سونداي-اق سانيتارلىق ەرەجەلەردى ساقتاۋىن باقىلاۋدى;
11) ادامداردى كەمەگە وتىرعىزۋ جانە ولاردى كەمەدەن ءتۇسىرۋ قاۋىپسىزدىگىن;
12) ەكيپاجدى كەمەنىڭ ومىرشەڭدىگى ءۇشىن كۇرەسكە, ورتكە قارسى قورعانىسقا, ادامداردى قۇتقارۋعا ۋاقىتىندا جانە جان-جاقتى دايىنداۋدى;
13) قۇتقارۋشى قۇرالداردىڭ شۇعىل پايدالانۋعا تۇراقتى دايارلىعىن, ولارعا ۇدايى ەركىن قول جەتىمدىلىكتى, ءتيىستى جابدىقتارمەن تولىقتىرىلۋىن;
14) ونىڭ مەڭگەرۋىندەگى پالۋبالاردا جانە بولمەلەردە, سونداي-اق پالۋبالىق بولىگى بويىنشا جۇمىستاردى ورىنداعان كەزدە ءورت قاۋىپسىزدىگى شارالارىن ساقتاۋدى;
15) كامبۋزدا, ادامدار تۇراتىن جانە قىزمەت بولمەلەرىندە ءتارتىپتى;
16) ەكيپاج مۇشەلەرىن جانە كەمەدە ۋاقىتشا بولاتىن ادامداردى تۇرعىن بولمەلەر بويىنشا ورنالاستىرۋدى;
17) ەكيپاج مۇشەلەرىنىڭ بەلگىلەنگەن مەرزىمدەردە مەديتسينالىق بايقاۋلار مەن ەگۋلەردى ءوتۋىن; قاجەت بولعان جاعدايلاردا العاشقى دارىگەرگە دەيىنگى كومەك كورسەتۋدى; كەمەنىڭ ءدارى قورابىن تيىسىنشە ۇستاۋدى, سونداي-اق كەمەنىڭ دەراتيزاتسيادان جانە دەزينسەكتسيادان ەتۋىن;
18) قۇرعاق قوقىس پەن تاماق قالدىقتارىن تاپسىرۋدى;
19) بارلىق كەمە ءبو
• 17 ناۋرىز, 2016
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعى №74
سوڭعى جاڭالىقتار
پرەزيدەنت: ورتالىق ازيانىڭ سۋ قاۋىپسىزدىگى – ورتاق مىندەت
پرەزيدەنت • كەشە
توقاەۆ: ارال باسسەينىندەگى ەكولوگيالىق احۋال الاڭداتارلىق
پرەزيدەنت • كەشە
پرەزيدەنت ارالدى قۇتقارۋ قورىنىڭ ءوڭىر ءۇشىن ماڭىزىن اتاپ ءوتتى
پرەزيدەنت • كەشە
فونوگرامماعا قاتىستى جاڭا ەرەجە كۇشىنە ەندى
مادەنيەت • كەشە
جانابىلوۆتەر ءىسى: پروكۋراتۋرا 4 جىل جازا سۇرادى
قوعام • كەشە
ارالدى قۇتقارۋ قورى قاتىسۋشىلارى اقورداعا كەلدى
پرەزيدەنت • كەشە
